Hội Thánh tại Bolivia đón nhận cải cách giáo dục sau nhiều năm bị hạn chế vai trò

Sau gần hai thập niên mà vai trò của Hội Thánh Công giáo trong giáo dục công lập bị thu hẹp, Bolivia đang bước vào một giai đoạn mới với kế hoạch cải cách giáo dục toàn diện. Chính quyền mới không chỉ khởi động tiến trình đổi mới, mà còn mời Hội đồng Giám mục tham gia đóng góp, mở ra một hướng đi đầy hy vọng.

Một bước ngoặt trong chính sách giáo dục

Tổng thống Rodrigo Paz Pereira, nhậm chức vào tháng 11 năm 2025, đã công bố vào tháng 2 kế hoạch cải cách sâu rộng hệ thống giáo dục Bolivia, với cam kết đầu tư 50 triệu USD.

Ông thẳng thắn nhìn nhận rằng không phải mọi người dân Bolivia đều có cơ hội tiếp cận giáo dục, và nhiều học sinh rời trường với trình độ đào tạo rất thấp. Theo ông, phủ nhận thực trạng này đồng nghĩa với việc sống trong ảo tưởng.

Tiến trình cải cách sẽ có sự tham gia của nhiều thành phần xã hội, trong đó Hội Thánh Công giáo được mời đóng góp quan điểm và đề xuất – một điều hiếm thấy trong nhiều năm qua.

Hồi sinh vai trò của Hội Thánh trong giáo dục

Lời mời này được Hội Thánh đón nhận với sự nhẹ nhõm và hy vọng. Trong giai đoạn trước, đặc biệt dưới thời các chính quyền mang khuynh hướng xã hội chủ nghĩa, mối quan hệ giữa Nhà nước và Hội Thánh gặp nhiều căng thẳng.

Luật cải cách giáo dục năm 2010 đã thay đổi sâu sắc hệ thống giáo dục, khi đưa vào một mô hình mang tính “giải thực dân”, “cách mạng”, “chống đế quốc” và “chống phụ hệ”. Môn học “Tôn giáo, Đạo đức và Luân lý” được đổi thành “Giá trị, Linh đạo và Tôn giáo”, làm giảm vai trò của Kitô giáo và gia tăng ảnh hưởng của các tín ngưỡng bản địa Andean.

Đồng thời, các trường đào tạo giáo viên Công giáo và Cơ Đốc Phục Lâm cũng bị đóng cửa, gây ra nhiều tổn thương cho cộng đoàn tín hữu.

Những năm tháng khó khăn và kiên trì

Theo ông Jorge Fernández, đại diện Ban Giáo dục của Hội đồng Giám mục Bolivia, cải cách năm 2010 đã khiến Công giáo chỉ còn là một trong nhiều tôn giáo trong hệ thống giáo dục, gây nên sự thất vọng sâu sắc.

Tuy nhiên, Hội Thánh vẫn kiên trì duy trì bản sắc giáo dục của mình trong các trường Công giáo, bất chấp áp lực từ phía chính quyền.

Nhiều giáo viên cũng cảm nhận rõ những khó khăn. Một giáo viên tại Cochabamba chia sẻ rằng việc đóng cửa các trường đào tạo giáo viên Công giáo là một tổn thương lớn đối với căn tính đức tin, đặc biệt khi nhiều giáo viên được đào tạo trong hệ thống mới không có nền tảng tôn giáo.

Dù vậy, một số yếu tố tích cực từ các linh đạo bản địa cũng được nhìn nhận, như những giá trị đạo đức căn bản về sự trung thực và công bằng. Vấn đề, theo nhiều ý kiến, là toàn bộ hệ thống giáo dục đã bị chi phối bởi các ý thức hệ.

Kỳ vọng cho một nền giáo dục toàn diện

Trong bối cảnh cải cách mới, Hội Thánh đưa ra ba mối quan tâm chính: bảo đảm quyền tự do hoạt động của các trường Công giáo, cho phép giảng dạy đức tin Công giáo trong chương trình học, và tái mở các trường đào tạo giáo viên Công giáo.

Việc chính quyền yêu cầu Hội Thánh đề xuất chương trình giáo dục riêng được xem là một bước tiến quan trọng, điều mà trước đây không thể thực hiện.

Hiện nay, Hội Thánh điều hành hơn 1.600 trường được nhà nước hỗ trợ, chiếm khoảng 9% hệ thống giáo dục công, cùng với hàng chục trường tư thục. Kỳ vọng đặt ra là các cơ sở này sẽ được hưởng sự tự chủ lớn hơn trong thời gian tới.

Trong một xã hội đang đối diện với nhiều vấn đề, đặc biệt là bạo lực gia đình và khủng hoảng giá trị, nhiều người hy vọng rằng cải cách lần này sẽ góp phần tái xây dựng nền tảng đạo đức, với Đức Kitô như mẫu gương trung tâm cho đời sống con người.

https://cruxnow.com/church-in-the-americas/2026/03/church-celebrates-educational-reform-in-bolivia-after-years-of-being-silenced