Tiếng Việt
Trong khi hầu hết các tín hữu đều quen thuộc với Mùa Chay trước lễ Phục Sinh, nhiều người lại ít biết rằng trong truyền thống Kitô giáo Đông phương còn có một thời kỳ chay tịnh khác diễn ra sau lễ Hiện Xuống. Thời gian này thường được gọi là “Mùa Chay mùa Hè” hay “Chay các Thánh Tông đồ”, một thực hành thiêng liêng có nguồn gốc rất xa xưa trong đời sống Hội Thánh.
Philip Kosloski
Khi nhắc đến việc chay tịnh, đa số các tín hữu Công giáo thường nghĩ ngay đến Mùa Chay, thời gian chuẩn bị tâm hồn để cử hành cuộc khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Chúa Giêsu.
Tuy nhiên, ngoài Mùa Chay còn có nhiều truyền thống chay tịnh khác được duy trì trong đời sống Hội Thánh.
Trong những năm gần đây, nhiều người biết đến “Mùa Chay Thánh Micae”, một thời gian kéo dài bốn mươi ngày để chuẩn bị mừng lễ Tổng lãnh thiên thần Micae, lấy cảm hứng từ đời sống của Thánh Phanxicô Assisi.
Tương tự như vậy, trong các Giáo hội Công giáo Đông phương còn tồn tại một thời kỳ chay tịnh đặc biệt sau lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, thường được gọi là “Mùa Chay mùa Hè”.
Đây là một truyền thống lâu đời, gắn liền với chính đời sống và sứ vụ của các Thánh Tông đồ.
Chay các Thánh Tông đồ
Theo Giáo phận Phoenix của Giáo hội Công giáo Byzantine, thời gian này còn được gọi là Chay các Thánh Tông đồ.
Thời kỳ chay tịnh bắt đầu sau Chúa nhật kính Các Thánh, được cử hành ngay sau lễ Hiện Xuống, và kết thúc vào ngày 29 tháng 6, lễ kính hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô.
Mục đích của thời gian này là tưởng nhớ việc các Tông đồ đã chuẩn bị cho sứ vụ loan báo Tin Mừng sau khi lãnh nhận Chúa Thánh Thần trong ngày lễ Hiện Xuống.
Đồng thời, Hội Thánh mời gọi các tín hữu tham dự vào chính tinh thần ấy bằng đời sống cầu nguyện, chay tịnh và làm chứng cho Tin Mừng.
Khác với Mùa Chay trước lễ Phục Sinh, Chay các Thánh Tông đồ mang chiều kích truyền giáo rõ nét hơn.
Người tín hữu được mời gọi noi gương các Tông đồ và các Kitô hữu tiên khởi, chuẩn bị tâm hồn để trở thành những chứng nhân sống động của Đức Kitô giữa thế giới.
Một truyền thống từ thời Hội Thánh sơ khai
Lịch sử của Chay các Thánh Tông đồ có nguồn gốc rất xa xưa.
Các nhà nghiên cứu cho biết truyền thống này đã xuất hiện từ những thế kỷ đầu của Kitô giáo.
Một trong những chứng từ cổ xưa nhất được tìm thấy trong tác phẩm Hiến chế các Tông đồ, được biên soạn vào thế kỷ IV.
Văn kiện này viết:
"Sau khi anh em cử hành lễ Hiện Xuống, hãy tiếp tục vui mừng thêm một tuần nữa, rồi sau đó hãy ăn chay. Điều ấy là hợp lý, vì chúng ta vui mừng vì hồng ân Thiên Chúa ban và sau đó thực hành chay tịnh. Thật vậy, Môsê và Êlia đã ăn chay bốn mươi ngày, còn Đanien suốt ba tuần lễ không dùng những thức ăn ngon, không ăn thịt và không uống rượu."
Lời chứng này cho thấy việc chay tịnh sau lễ Hiện Xuống đã được thực hành từ rất sớm trong đời sống Hội Thánh.
Được nhắc đến cả trong truyền thống Tây phương
Điều đáng chú ý là truyền thống này không chỉ hiện diện nơi các Giáo hội Đông phương.
Ngay cả Đức Giáo hoàng Lêô Cả, một vị giáo hoàng và tiến sĩ Hội Thánh của Tây phương vào thế kỷ V, cũng đã nhắc đến việc chay tịnh sau lễ Hiện Xuống.
Trong một bài giảng, ngài nói:
"Sau đại lễ hôm nay, được thánh hóa bởi việc Chúa Thánh Thần ngự xuống, như anh em biết, Hội Thánh tiếp tục bước vào thời gian chay tịnh long trọng. Đây là một thực hành hữu ích và cần thiết, để nếu trong niềm vui của ngày lễ có xảy ra những thiếu sót hay buông thả nào đó, chúng sẽ được chữa lành bằng phương thuốc của sự tiết chế."
Đối với Đức Lêô Cả, việc chay tịnh không làm giảm niềm vui của lễ Hiện Xuống, nhưng giúp hồng ân Thiên Chúa đã được ban cho Hội Thánh tiếp tục sinh hoa kết trái trong đời sống các tín hữu.
Một thực hành tự nguyện nhưng giàu ý nghĩa
Ngày nay, các quy định cụ thể của Chay các Thánh Tông đồ khác nhau tùy theo từng truyền thống Đông phương.
Tại nhiều nơi, đây không còn là một bổn phận bắt buộc mà được xem như một thực hành đạo đức tự nguyện.
Tuy nhiên, truyền thống này vẫn nhắc nhớ rằng việc chay tịnh luôn giữ một vị trí quan trọng trong đời sống Kitô giáo ngay từ những ngày đầu của Hội Thánh.
Chính Chúa Giêsu đã dạy các môn đệ về giá trị của cầu nguyện, chay tịnh và hy sinh.
Các Tông đồ cũng đã sống điều đó trước khi lên đường thi hành sứ mạng loan báo Tin Mừng.
Chuẩn bị tâm hồn cho sứ vụ
“Mùa Chay mùa Hè” là một lời nhắc nhở rằng đời sống Kitô hữu không chỉ dừng lại ở việc đón nhận các hồng ân của Chúa Thánh Thần, nhưng còn phải sẵn sàng cộng tác với ân sủng ấy trong sứ vụ hằng ngày.
Sau lễ Hiện Xuống, các Tông đồ không ở lại trong Nhà Tiệc Ly nhưng lên đường ra đi đến tận cùng thế giới.
Cũng vậy, sau khi lãnh nhận các ân huệ của Thiên Chúa, người tín hữu được mời gọi thanh luyện tâm hồn qua việc chay tịnh, cầu nguyện và thực hành bác ái để trở nên những chứng nhân đáng tin cậy của Tin Mừng.
Dù không thuộc truyền thống Đông phương, các tín hữu Công giáo Latinh vẫn có thể học hỏi từ thực hành này bằng cách dành thời gian trong những tuần sau lễ Hiện Xuống để gia tăng đời sống cầu nguyện, hy sinh và phục vụ.
Bởi lẽ, như Hội Thánh vẫn luôn xác tín, việc chay tịnh không chỉ nhằm chế ngự thân xác, nhưng còn giúp tâm hồn mở ra hơn với Thiên Chúa và sẵn sàng hơn cho sứ mạng Người trao phó.
https://aleteia.org/2026/06/01/have-you-heard-of-summer-lent/
