Tiếng Việt
Bà Sarah Mullally được tấn phong làm Tổng Giám mục Canterbury. Nguồn: Giáo hội Anh.
Việc bổ nhiệm bà Sarah Mullally làm Tổng Giám mục Canterbury – người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Giáo hội Anh và toàn thể Hiệp thông Anh giáo – đặt ra câu hỏi quan trọng: người Công giáo nên đáp lại thế nào trước một bước ngoặt mang tính lịch sử này?
Một biến chuyển có cội rễ từ nhiều thập kỷ
Để hiểu mức độ mà biến cố này làm thay đổi mối tương quan giữa Anh giáo và Hội Thánh Công giáo – và từ đó xác định cách đáp lại – cần quay lại gần hai thập niên trước, khi diễn ra những tranh luận về việc truyền chức giám mục cho phụ nữ trong Giáo hội Anh.
Trong khi Giáo hội Giám nhiệm tại Hoa Kỳ đã có nữ giám mục từ năm 1989, thì Giáo hội Anh – vốn được xem là “Giáo hội mẹ” của Anh giáo toàn cầu – lại tiếp cận vấn đề này một cách thận trọng hơn.
Công nghị Toàn quốc, cơ quan điều hành của Giáo hội Anh, đã mở đường cho phụ nữ lãnh nhận chức linh mục vào năm 1992. Tuy nhiên, phải đến năm 2008, cơ quan này mới tiến thêm bước nữa, chấp thuận việc truyền chức giám mục cho phụ nữ. Cuộc bỏ phiếu này – mà chính tác giả có mặt tại hội trường – là một trong những biến cố gây chấn động nhất của Anh giáo hiện đại, không chỉ vì mức độ căng thẳng, mà còn vì nó chấm dứt mọi cơ chế dành cho những tín hữu Anh giáo, vì lương tâm, không thể chấp nhận thay đổi này, như việc duy trì các “giám mục lưu động”.
Diễn biến này còn kéo dài thêm nhiều năm. Một đề xuất tiếp theo nhằm chính thức thực thi quyết định đã bị bác bỏ sít sao vào năm 2012. Phải đến năm 2014, Công nghị mới thông qua luật, và vào tháng 12 cùng năm, bà Libby Lane trở thành nữ giám mục đầu tiên của Giáo hội Anh.
Cảnh báo từ phía Hội Thánh Công giáo
Trong giai đoạn này, người đại diện chính cho Hội Thánh Công giáo trong các quan hệ đại kết là Walter Kasper, khi ấy là Chủ tịch Hội đồng Tòa Thánh Cổ võ Hiệp nhất Kitô giáo.
Ngay từ năm 2006, Đức Hồng y đã cảnh báo Công nghị Toàn quốc rằng việc tiến hành truyền chức giám mục cho phụ nữ không chỉ làm gián đoạn cuộc đối thoại đại kết vốn sinh nhiều hoa trái từ thập niên 1960, mà còn thay đổi tận căn khả năng hòa giải trong tương lai.
Khoảng mỗi mười năm, các giám mục Anh giáo trên toàn thế giới tụ họp tại Canterbury trong Hội nghị Lambeth. Năm 2008 – trùng với thời điểm cuộc bỏ phiếu đầu tiên – Đức Hồng y được mời phát biểu trước khoảng 650 giám mục Anh giáo.
Trong bài diễn văn, ngài nhấn mạnh những tiến triển tích cực trong quan hệ giữa Anh giáo và Công giáo kể từ Công đồng Vaticanô II. Sắc lệnh về đại kết Hiệp nhất các Kitô hữu đã nhìn nhận vị trí đặc biệt của Anh giáo trong số các cộng đoàn phát sinh từ thời Cải cách, nhờ vẫn còn duy trì một phần truyền thống và cơ cấu cổ truyền.
Từ đó, nhiều cuộc đối thoại thần học chính thức đã được thiết lập, nhằm làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt, góp phần xây dựng sự hiểu biết và hiệp thông. Đồng thời, cũng đã có nhiều cuộc gặp gỡ mang tính biểu tượng, như cuộc gặp năm 1966 giữa Đức Phaolô VI và Đức Tổng Giám mục Michael Ramsey, hay chuyến viếng thăm Anh quốc của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II năm 1982.
Một bước rẽ mang tính quyết định
Trực tiếp đề cập đến vấn đề truyền chức giám mục cho phụ nữ, Walter Kasper nhận định rằng quyết định này đồng nghĩa với việc rời bỏ lập trường chung của toàn thể các Giáo hội trong thiên niên kỷ thứ nhất – không chỉ Công giáo mà cả Chính Thống giáo Đông phương và các Giáo hội Chính Thống khác.
Điều đó khiến Anh giáo tiến gần hơn đáng kể đến các cộng đoàn Tin Lành từ thế kỷ XVI, và đến một lập trường chỉ mới xuất hiện rộng rãi từ nửa sau thế kỷ XX.
Nói cách khác, “căng thẳng lịch sử” trong Anh giáo – giữa yếu tố Công giáo và Tin Lành – đã được giải quyết theo hướng rõ rệt là Tin Lành. Và chính sự “mập mờ hữu ích” trước đây, vốn tạo điều kiện cho đối thoại đại kết với hy vọng tiến tới hiệp nhất hữu hình, nay không còn nữa.
Đức Hồng y khẳng định dứt khoát: “Việc truyền chức giám mục cho phụ nữ trên thực tế và dứt khoát ngăn cản khả năng Hội Thánh Công giáo nhìn nhận chức thánh Anh giáo.”
Từ đối thoại hiệp nhất đến con đường hiệp thông
Từ thời điểm năm 2008, khả năng hiệp nhất cơ cấu giữa Anh giáo và Công giáo hầu như không còn thực tế. Dù trong kế hoạch quan phòng của Thiên Chúa, không gì là không thể, nhưng xét trên phương diện cụ thể, việc công nhận lẫn nhau về chức thánh và bí tích đã không còn con đường khả thi.
Chính trong bối cảnh đó, Đức Giáo Hoàng Benedict XVI đã ban hành Tông hiến Các nhóm tín hữu Anh giáo, mở ra con đường cho những tín hữu Anh giáo khao khát hiệp nhất.
Các Giáo hạt Tòng nhân – tương đương với giáo phận – được thiết lập để đón nhận những người Anh giáo gia nhập trọn vẹn Hội Thánh Công giáo, đồng thời bảo tồn gia sản phụng vụ và thiêng liêng của họ.
Sự chuyển hướng này – từ “Giáo hội với Giáo hội” sang “Giáo hội với nhóm tín hữu” – cũng mở ra khả năng đối thoại song song với các cộng đoàn Anh giáo khác, bao gồm cả những nhóm đã tách khỏi Hiệp thông Anh giáo từ thập niên 1970, thường được gọi là các cộng đoàn Anh giáo duy trì truyền thống.
Gia sản Anh giáo và lời mời gọi hôm nay
Truyền thống Anh giáo vẫn mang lại nhiều giá trị cho Hội Thánh Công giáo, đặc biệt tại các quốc gia nói tiếng Anh. Chính truyền thống này đã góp phần hình thành văn hóa và sản sinh nhiều chứng nhân đức tin, như Edmund Campion, John Henry Newman, hay Elizabeth Ann Seton.
Hai ngày sau khi Tổng Giám mục Canterbury mới được bổ nhiệm, Bộ Giáo lý Đức tin đã công bố một văn kiện về những đặc điểm của gia sản Anh giáo được sống trong các Giáo hạt Tòng nhân, cho thấy gia sản này đang được thể hiện cách sống động trong lòng Hội Thánh.
Ngày nay, vẫn còn nhiều người nam và nữ thiện chí sống đời Kitô hữu trong Anh giáo. Có người gắn bó vì truyền thống, có người vì trách nhiệm mục vụ. Trong bối cảnh mới của đại kết, người Công giáo được mời gọi cầu nguyện tha thiết cho sự hiệp nhất các Kitô hữu, xây dựng tình bằng hữu chân thành và sống tinh thần quảng đại, đón tiếp.
Như lời John Henry Newman: “Cần tìm ra những phương thế để đưa về với chúng ta biết bao người thiện chí đang đứng ngoài ngưỡng cửa.”
Con đường ấy, theo nhiều người, chính là các Giáo hạt Tòng nhân.
https://www.pillarcatholic.com/p/whats-next-anglican-catholic-ecumenism
