Tiếng Việt
Đức Hồng y Gerhard Ludwig Müller, nguyên Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, mô tả việc tôn sùng các quan điểm cá nhân và chính trị của cố Đức Giáo hoàng Phanxicô như thể đó là giáo huấn chính thức của Giáo hội là một “lạc giáo”, và cho biết việc phê phán hiện tượng này là “bổn phận” của ngài.
Vị Hồng y người Đức nhấn mạnh rằng người Công giáo không nên rơi vào khuynh hướng sai lạc mang tính thiêng liêng gọi là “ultramontanism” (chủ trương tôn sùng Giáo hoàng quá mức), một lối nhìn phóng đại vai trò và giáo huấn của Giáo hoàng, đồng thời cần ý thức bối cảnh lịch sử thế kỷ XIX, khi khuynh hướng này hình thành.
Khi được hỏi liệu ngài có nhận thấy việc bày bán tràn lan các vật lưu niệm liên quan đến Đức Phanxicô tại các cửa hàng quanh Vatican – nhiều hơn so với thời Đức Bênêđictô XVI – và liệu “bóng dáng” của vị giáo hoàng quá cố có còn bao trùm các sinh hoạt của Giáo hội, chẳng hạn trong Công nghị Ngoại thường hồi đầu tháng Giêng hay không, Đức Hồng y Müller xác nhận cả hai điều đều đúng và bày tỏ sự không đồng tình.
“Tôi có bổn phận phê phán thứ sùng bái cá nhân này,” ngài nói. “Điều đó không liên quan gì đến Giáo hội Công giáo… Một số người bạn của ngài [Đức Phanxicô] đã nói về một ‘Giáo hội mới’. Đối với tôi, đó là lạc giáo. Nói đến ‘Giáo hội của Phanxicô’.”
“Không hề có ‘Giáo hội của Bênêđictô’,” Đức Hồng y Müller khẳng định.
Ngài tiếp tục: “Người Tin Lành từng phê phán chúng ta vì đã biến Đức Giáo hoàng thành ‘vị thần thứ hai’. Và giờ đây, năm trăm năm sau, một số người Công giáo – vì thiếu chừng mực – lại vô tình xác nhận lời chỉ trích ấy.”
Theo Đức Hồng y Müller, Giáo hội luôn hiểu rằng Đức Giáo hoàng là một giám mục giữa các giám mục, nhưng với một đặc sủng riêng: là Đấng kế vị cá nhân của Thánh Phêrô và là nguyên lý hiệp nhất của Giáo hội – không phải sự hiệp nhất do con người tạo ra, nhưng là sự hiệp nhất do đức tin, do chính Chúa Giêsu Kitô và chân lý mạc khải ban tặng.
Ngài nhắc lại tước hiệu cổ kính của Giáo hoàng do Thánh Grêgôriô Cả đặt ra: servus servorum Dei – “tôi tớ của các tôi tớ Thiên Chúa”, để nhấn mạnh rằng Đức Giáo hoàng không phải là một quân vương tuyệt đối, không bị giới hạn hay kiểm soát.
“Ngài là Người Tôi Tớ đầu tiên của Giáo hội, với một vai trò đặc biệt, nhưng chúng ta không có một Giáo hội lấy Giáo hoàng làm trung tâm. Trong giáo phận cũng không có Giáo hội lấy giám mục làm trung tâm, và trong giáo xứ cũng không có Giáo hội lấy cha xứ làm trung tâm. Các ngài dẫn dắt Dân Chúa, nhưng không ban ân sủng; các ngài chỉ là khí cụ của ân sủng.”
Đức Hồng y Müller cho rằng Đức Bênêđictô XVI có thể “quá thiên về trí thức” để thu hút sự ngưỡng mộ đại chúng, nhưng khuyến khích người Công giáo đọc và lắng nghe ngài để hiểu vì sao việc cường điệu vai trò Giáo hoàng là sai lạc.
“Ngài [Đức Bênêđictô] đã phê phán sự hình thành của một thứ sùng bái Giáo hoàng từ thế kỷ XIX, gắn liền với truyền thông đại chúng. Chúng ta phải tránh điều đó. Đức Giáo hoàng không phải là một Führer.”
Ngài cũng cảnh báo về những hành vi củng cố cách tiếp cận méo mó này đối với Giáo hoàng:
“Khi Đức Giáo hoàng đi xe qua Quảng trường Thánh Phêrô, ngài không phải là một hoàng đế Caesar. Ngài ở đó để ban phép lành cho mọi người nhân danh Chúa Giêsu Kitô, chứ không phải để thỏa mãn việc chụp ảnh của đám đông và du khách.”
Đức Hồng y Müller cho rằng việc Đức Bênêđictô “nói nhiều về chân lý và tính siêu việt của Giáo hội” có thể khiến ngài bị cô lập và tạo ra đối thủ, nhưng nhấn mạnh rằng trọng tâm ấy là điều thiết yếu. Việc biến Đức Giáo hoàng thành người nổi tiếng phản ánh một trật tự ưu tiên sai lệch, khi lẽ ra Chúa Giêsu Kitô phải là trung tâm.
“Khi ngài bước vào Đền thờ Thánh Phêrô, mọi người đều chụp hình. Không, lẽ ra họ phải làm dấu Thánh Giá khi nhận phép lành. Đó là một vấn đề,” ngài nói.
“Trong Năm Thánh, chúng ta có gần 40 triệu khách hành hương và du khách, nhưng con số ấy chẳng có ý nghĩa gì nếu họ không gặp gỡ Chúa Giêsu Kitô, không hoán cải đời sống.”
Trong môi trường mạng, truyền thông và học thuật, thường xuất hiện những người – với thiện ý – bênh vực Giáo hoàng bằng cách xem mọi lời nói và hành động của một vị Giáo hoàng đương nhiệm hay đã qua đời là bất khả xâm phạm. Trong thế giới nói tiếng Anh, họ đôi khi được gọi là “popesplainers”. Đức Hồng y Müller đồng ý rằng những khuynh hướng này đang vô tình kéo dài di sản của ultramontanism, vốn xuất phát từ Pháp như một phản ứng thái quá trước việc trước đó vai trò Giáo hoàng bị coi nhẹ.
Để sửa chữa xu hướng này, ngài cho rằng người Công giáo cần hiểu lịch sử tốt hơn và nhận ra hoàn cảnh mong manh trong đó “giáo hoàng luận” đã hình thành.
Ngài nhắc đến Kulturkampf (cuộc chiến văn hóa) tại Ý và Đức trước các chế độ độc tài vô thần thế kỷ XX, cũng như chính sách “tách biệt Giáo hội và Nhà nước” tại Pháp, mà theo ngài thực chất là sự đàn áp quyền và tự do của Giáo hội.
“Điều đó hoàn toàn sai trái,” Đức Hồng y Müller nói. “Vì thế, để bảo vệ Đức Giáo hoàng, người Công giáo đã phát triển một thứ sùng bái Giáo hoàng.”
“Đó là sự cường điệu cho rằng mọi ý kiến riêng của Đức Giáo hoàng đều là tín điều hay là cách giải thích chân lý mạc khải,” ngài kết luận. “Cho đến thời Đức Phanxicô, khi có người – với sự hiểu biết chưa đủ sâu – nói về ‘giáo thuyết của Đức Phanxicô’. Không hề có giáo thuyết của Phanxicô, chỉ có giáo lý của Giáo hội, được Đức Giáo hoàng diễn đạt.”
https://thecatholicherald.com/article/cardinal-muller-on-ultramontanism
