Tiếng Việt
Cha Michael Rennier
Tha thứ không hề dễ dàng. Điều đó đòi hỏi phải tập luyện và cố gắng cách có ý thức. Nhiều người trong chúng ta đã quen với việc dễ dàng cảm thấy bị xúc phạm, và việc thay đổi thói quen ấy không phải là một tiến trình nhanh chóng.
Thánh Philipphê Nêri có một óc hài hước rất đặc biệt. Có lần, khi được mời đến một buổi tiệc sang trọng, ngài nhận ra chủ tiệc chỉ muốn mời mình để khoe với các vị khách khác. Đáp lại, thánh nhân cạo sạch một nửa bộ râu – chỉ một bên mặt – rồi mới đến dự tiệc.
Người chủ tiệc xấu hổ đến mức cố tránh ngài suốt cả buổi tối, nhưng vị linh mục lại cứ ở sát bên cạnh ông.
Mục đích của hành động kỳ quặc ấy là gì?
Một phần đơn giản vì vị thánh này thấy điều đó thú vị. Nhưng đồng thời đó cũng là một bài học về sự khiêm nhường dành cho cả chủ tiệc lẫn chính bản thân ngài. Thánh Philipphê muốn trở thành một “kẻ khờ vì Chúa”. Ngài muốn người ta thôi biến mình thành một nhân vật nổi tiếng, trong khi trọng tâm thật sự phải là Thiên Chúa.
Cách ngài đối diện với sự ngưỡng mộ quá mức chính là làm cho bản thân trở nên thật kỳ quặc và đáng xấu hổ đến mức người khác không còn tâng bốc mình nữa.
Kiểu hành xử đầy sáng tạo, hài hước và cực đoan ấy là điều rất quen thuộc nơi thánh Philipphê. Ngài không phải là người sống nửa vời. Vì thế, cũng không lạ khi ngài sẵn sàng chịu đủ mọi xúc phạm vì Đức Kitô. Ngài không quan tâm đến việc mình có được đối xử công bằng hay kính trọng hay không, cũng chẳng bận tâm người khác nghĩ gì về mình.
Chính vì vậy, ngài là một vị thánh đặc biệt có thể dạy chúng ta cách tha thứ khi bị xúc phạm.
Tôi không biết bạn thế nào, nhưng riêng tôi lại rất thích giữ trong lòng những mối hận nhỏ. Tôi giả vờ như mình không thích xung đột, nhưng thật ra đôi khi tôi lại thích điều đó. Tôi giỏi đến mức có thể vẫn còn giận bạn vì một câu nói từ nhiều năm trước mà chính bạn cũng không nhớ nổi, thậm chí không biết rằng khi ấy nó đã làm tôi tổn thương.
Tôi quá nhanh trong việc cảm thấy bị xúc phạm và quá chậm trong việc tha thứ. Tôi tự thuyết phục mình rằng phẩm giá cá nhân phải được bảo vệ bằng mọi giá. Và dĩ nhiên, nếu cứ mãi chú ý đến lỗi của người khác, tôi sẽ không phải nhìn sâu vào chính bản thân mình. Vì thế, tôi luôn trong trạng thái cảnh giác, luôn muốn biết liệu mình có nên nổi giận hay không.
Nhưng thánh Philipphê – như câu chuyện bộ râu cho thấy – lại hoàn toàn không suy nghĩ như thế.
Ngược lại, điều ngài quan tâm trước hết là sửa đổi những khuyết điểm của chính mình. Thay vì kiêu ngạo nuôi dưỡng oán hận, ngài vun trồng sự khiêm nhường nội tâm. Điều đó có nghĩa là ngài luôn tìm cách tha thứ hơn là tranh cãi.
Có lẽ, dù đã chơi một trò khá “khó xử” với chủ tiệc hôm ấy, nhưng thánh Philipphê chưa từng, dù chỉ một giây, cảm thấy tức giận hay bị xúc phạm bởi ông. Trái lại, ngài nhìn thấy nơi đó một cơ hội để giúp người kia hướng tâm trí về Thiên Chúa và đồng thời hạ mình xuống.
Cần tập luyện – và phải tập như thế nào
Vì tính cách lập dị và vì là một linh mục có ảnh hưởng lớn, thánh Philipphê thường xuyên chịu nhiều lời chế giễu. Nếu bạn là người Công giáo, có lẽ bạn cũng từng trải qua điều tương tự.
Có thể đó chỉ là vài câu đùa cợt nhẹ nhàng về Đức Giáo hoàng để xem bạn phản ứng ra sao; hoặc người khác chế giễu những nguyên tắc luân lý của bạn hay quy mô gia đình bạn. Cũng có thể đó là những căng thẳng nghiêm trọng hơn trong gia đình hoặc bạn bè.
Khi ấy, phản ứng đầu tiên của chúng ta thường là bảo vệ danh dự và chứng minh mình đúng. Nhưng điều đó chỉ làm vết rạn nứt thêm sâu. Và rồi sự không tha thứ trở thành một vấn đề kéo dài.
Thánh Philipphê đề nghị một con đường khác.
Ngài nói rằng thay vì luôn tự vệ, điều chúng ta cần là tập không tự vệ. Hãy học cách đón nhận những lời xúc phạm một cách bình thản, bởi thế gian vốn chống lại Hội Thánh và chúng ta không nên mong mình luôn được chấp nhận hoàn toàn.
Vì Đức Kitô, chúng ta sẽ phải chịu ít nhiều bách hại, dù chỉ nhẹ nhàng.
Thánh Philipphê còn khuyên chúng ta nên tập kiểm soát cảm xúc bằng cách tưởng tượng trước những tình huống mình bị xúc phạm.
Hãy nghĩ đến việc ai đó cười cợt gia đình đông con của bạn trong lúc xếp hàng ở siêu thị và tự hỏi mình sẽ phản ứng thế nào. Hãy tưởng tượng đến một bữa ăn gia đình vào mùa Chay khi bạn kiêng thịt ngày thứ Sáu và mọi người nhìn bạn như thể bạn đến từ hành tinh khác.
Hãy hình dung ai đó cố tình chọc tức bạn, và nếu điều ấy xảy ra ngoài đời thật, bạn sẽ cố giữ bình tĩnh hơn ra sao. Hoặc nghĩ đến cuộc cãi vã cứ lặp đi lặp lại giữa bạn với người phối ngẫu của mình, để trước khi cảm xúc kéo bạn quay lại cuộc tranh cãi quen thuộc ấy, bạn có thể âm thầm tha thứ và tiếp tục yêu thương người kia dù họ đã nói điều làm bạn đau lòng.
Những bài tập tưởng tượng như thế giúp chúng ta kiểm soát cảm xúc rất nhiều.
Khi suy nghĩ về các tình huống giả định trong sự bình tĩnh và sáng suốt, chúng ta có thời gian để tự nhắc mình rằng: đúng, người ta có thể nói những điều gây tổn thương, nhưng không phải lúc nào họ cũng cố ý; hoặc đôi khi họ không nhận ra lời nói của mình làm ta đau đến mức nào.
Và ngay cả khi họ thật sự cố tình làm tổn thương ta – điều này rất quan trọng – thì theo thánh Philipphê, chính những đau khổ cố ý ấy cũng có thể đưa chúng ta đến gần Đức Kitô chịu đóng đinh hơn.
Tha thứ không dễ. Nó đòi hỏi luyện tập và nỗ lực có chủ đích. Nhiều người trong chúng ta đã quen với việc dễ dàng nổi giận và cảm thấy bị xúc phạm, nên việc thay đổi không thể diễn ra tức thì.
Tuy nhiên, sự cố gắng ấy hoàn toàn xứng đáng, bởi tất cả năng lượng mà chúng ta dùng để tranh cãi và nuôi hận thù sẽ tốt hơn nhiều nếu được dành để tìm kiếm niềm vui và hạnh phúc. Cuộc đời quá ngắn để mãi chìm trong sự không tha thứ.
Thánh Philipphê khuyên:
“Nếu ai cảm thấy rất khó tha thứ những xúc phạm, hãy nhìn lên Thánh giá và nhớ rằng Đức Kitô đã đổ hết Máu Người vì mình; Người không những tha thứ cho kẻ thù mà còn cầu xin Chúa Cha tha thứ cho họ.”
Nói cách khác, Thiên Chúa không giữ hận thù với chúng ta dù mỗi ngày chúng ta xúc phạm đến Người bằng biết bao cách. Trái lại, Người muốn điều tốt lành cho chúng ta. Người hiến mình vì chúng ta và thay vì tạo thêm chia rẽ, Người tìm cách chữa lành.
Tin vui là bạn không cần phải cạo mất một nửa bộ râu như thánh Philipphê. Và tin còn vui hơn nữa là: nếu kiên trì tập luyện, chúng ta sẽ ngày càng biết đón nhận những xúc phạm cách bình an hơn – và nhờ đó, chúng ta sẽ hạnh phúc hơn rất nhiều.
https://aleteia.org/2026/05/24/advice-from-st-philip-neri-on-how-to-forgive/
