Trong sứ mạng loan báo Tin Mừng, Giáo hội không chỉ được mời gọi rao giảng bằng lời nói, mà còn bằng cách mở rộng vòng tay đón nhận mọi con người, đặc biệt là những ai dễ bị lãng quên hoặc đứng bên lề đời sống cộng đoàn. Người sống trong phổ tự kỷ là một trong những thành phần như thế.
Thực tế mục vụ tại nhiều giáo xứ cho thấy: không ít thiếu nhi, người trẻ và cả người lớn sống trong phổ tự kỷ vẫn khao khát được học giáo lý, được tham dự phụng vụ và lãnh nhận các bí tích, nhưng lại gặp nhiều rào cản — không phải vì thiếu đức tin, mà vì thiếu những phương thế giáo dục và mục vụ phù hợp.
Phó tế vĩnh viễn Mark Paine (Tổng giáo phận Birmingham, Anh) là một chứng nhân đặc biệt cho hướng đi mục vụ này. Thầy không chỉ thi hành tác vụ phó tế trong Giáo hội, mà còn là người cha trong một gia đình có con sống trong phổ tự kỷ. Chính kinh nghiệm đời sống gia đình đã giúp thầy nhận ra: sự khác biệt thần kinh không làm giảm phẩm giá con người, cũng không ngăn cản họ gặp gỡ Thiên Chúa.
Từ thao thức đó, phó tế Paine đã biên soạn các tài liệu giáo lý và chuẩn bị bí tích dành riêng cho người tự kỷ, nhằm giúp giáo lý viên, linh mục và cộng đoàn hiểu rõ hơn cách đồng hành với họ trong đức tin.
Một trong những điểm nhấn quan trọng của các tài liệu này là: đức tin không chỉ được tiếp nhận qua lời nói hay khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ. Nhiều người tự kỷ tiếp cận thực tại bằng hình ảnh, cảm giác, nhịp điệu và sự ổn định; vì thế, phương pháp giáo lý cần linh hoạt, kiên nhẫn và tôn trọng nhịp độ riêng của từng người.
Điều này phù hợp với giáo huấn căn bản của Giáo hội: mỗi người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa và được mời gọi sống mối tương quan cá vị với Ngài. Không có một “khuôn mẫu duy nhất” cho cách sống đức tin.
Trong thực hành mục vụ, đôi khi chúng ta vô tình trì hoãn hoặc từ chối việc chuẩn bị các bí tích cho người tự kỷ vì e ngại họ “không hiểu đủ”. Tuy nhiên, thần học Công giáo dạy rằng các bí tích trước hết là ân huệ của Thiên Chúa, chứ không phải phần thưởng cho sự hoàn hảo trí tuệ.
Việc chuẩn bị bí tích cho người tự kỷ cần được hiểu như một hành trình đồng hành, trong đó Giáo hội học cách nhận ra những dấu chỉ đức tin nơi họ — dù những dấu chỉ ấy có thể khác với những gì chúng ta quen thuộc.
Phó tế Mark Paine gọi cách tiếp cận này là “sự thuộc về cách triệt để”. Đó là xác tín rằng: trong Hội Thánh của Chúa Kitô, không ai là người ngoài cuộc. Mỗi người đều có chỗ đứng, đều có tiếng nói, và đều được mời gọi tham dự vào đời sống bí tích và cộng đoàn.
Chính Chúa Giêsu đã luôn ưu ái những người yếu thế, bị gạt ra bên lề, và trao cho họ phẩm giá mà xã hội không nhìn thấy. Giáo hội chỉ trung thành với Tin Mừng khi tiếp tục con đường đó.
Bài học mục vụ từ sáng kiến này là lời mời gọi dành cho mỗi giáo xứ:
Biết lắng nghe và học hỏi từ các gia đình có người sống trong phổ tự kỷ.
Đào tạo giáo lý viên với tinh thần bao dung, kiên nhẫn và linh hoạt.
Xây dựng một cộng đoàn nơi mọi người — dù khác biệt — đều cảm thấy mình được chào đón và thuộc về.
Một Giáo hội biết ôm lấy sự mong manh và khác biệt không trở nên yếu đuối, nhưng trái lại, trở nên giống Chúa Kitô hơn — Đấng đã đến để tìm kiếm và cứu chữa những gì đã hư mất.