Tiếng Việt
Văn hào Halldór Laxness, một trong những tên tuổi lớn của văn học thế kỷ XX, đã trải qua một hành trình nội tâm nhiều biến động giữa đức tin và những tìm kiếm tư tưởng. Từ việc gia nhập Hội Thánh Công giáo khi còn trẻ, rồi rời xa trong những năm dấn thân vào các trào lưu thế tục, ông không ngừng thao thức về ý nghĩa cuộc đời. Ít được biết đến, trong những năm cuối đời, ông đã âm thầm trở về với đức tin. Hành trình ấy phản ánh một cuộc tìm kiếm chân lý không ngơi nghỉ. Và chính trong thinh lặng, ông đã khép lại cuộc đời trong niềm tín thác.
Từ câu chuyện văn học đến vấn đề căn tính
Gần đây, Laxness một lần nữa trở thành tâm điểm của các cuộc thảo luận văn hóa tại Iceland, khi ngày càng ít học sinh đọc các tác phẩm của ông. Thực trạng này làm dấy lên những lo ngại về việc bảo tồn ngôn ngữ và căn tính văn hóa dân tộc.
Tuy nhiên, giữa những tranh luận ấy, chiều kích thiêng liêng trong cuộc đời ông lại hầu như không được nhắc đến.
Một hành trình đức tin nhiều khúc quanh
Theo lời Cha Jakob Rolland, người đã đồng hành với Laxness trong những năm cuối đời, nhà văn này được nuôi dưỡng trong đức tin Kitô giáo từ thuở nhỏ, đặc biệt nhờ ảnh hưởng của người bà.
Năm 21 tuổi, ông gia nhập Hội Thánh Công giáo sau khi tiếp xúc với các đan sĩ Biển Đức tại đan viện Clervaux (Luxembourg), và từng có ý định dâng mình trong đời sống đan tu.
Tuy nhiên, ông dần rời xa đời sống đức tin, bị cuốn hút bởi thế giới hiện đại, những chuyến đi và các trào lưu tư tưởng đương thời, đặc biệt là khuynh hướng xã hội chủ nghĩa.
Dẫu vậy, như Cha Rolland nhận định, đức tin nơi ông không bao giờ hoàn toàn lụi tắt.
Những dấu chỉ âm thầm của một nội tâm còn thao thức
Sau khi nhận giải Nobel năm 1955, Laxness từng được thấy tại Đền thờ Thánh Phêrô. Khi bị nhận ra, ông tỏ ra lúng túng, như muốn che giấu sự hiện diện của mình.
Chi tiết nhỏ ấy phản ánh một thực tại sâu xa hơn: một đức tin vẫn còn đó, dù chưa được biểu lộ cách trọn vẹn.
Trở về trong thinh lặng của những năm cuối đời
Trong những năm cuối đời, nhờ sự nâng đỡ của một người bạn Công giáo, Laxness dần trở lại với Hội Thánh.
Ông tham dự Thánh lễ và, vào năm 1989, đã gặp Thánh Gioan Phaolô II trong chuyến viếng thăm Reykjavík. Từ đó, hành trình trở về đức tin của ông có thể nói đã hoàn tất.
Một hình ảnh đơn sơ nhưng đầy ý nghĩa được Cha Rolland ghi nhớ: bên giường bệnh của ông luôn có một tượng nhỏ Đức Mẹ. Trước đây, có lẽ ông đã coi đó là điều tầm thường, nhưng giờ đây, ông giữ nó như một dấu chỉ thân thương của niềm tin.
Ngay trước khi qua đời, Cha Rolland đã ban Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân cho ông. Trong những giây phút cuối cùng, ánh mắt ông hướng về tượng Đức Mẹ.
Ông qua đời ngày hôm sau, trong sự bình an.
Một cuộc tiễn biệt mang tầm vóc quốc gia
Tang lễ của Laxness được cử hành tại nhà thờ chính tòa Công giáo ở Reykjavík, với sự tham dự đông đảo tín hữu và được truyền hình trực tiếp trên toàn quốc.
Đó không chỉ là một sự kiện văn hóa, nhưng còn là một dấu chỉ cho thấy chiều sâu thiêng liêng trong cuộc đời ông.
Đức tin và chiều sâu văn hóa Iceland
Theo Cha Rolland, đức tin Công giáo không phải là điều xa lạ với lịch sử Iceland. Ngay từ trước thời Viking, hòn đảo này đã có sự hiện diện của các đan sĩ Kitô giáo.
Chính trong dòng chảy ấy, nền văn hóa Iceland được hình thành với một di sản phong phú các bản thảo cổ và truyền thống văn chương đặc sắc.
Những tên tuổi lớn như Snorri Sturluson hay Jón Sveinsson đều gắn bó với truyền thống Kitô giáo.
Trong bối cảnh ấy, hành trình đức tin của Laxness không phải là một ngoại lệ, nhưng là một chiều kích sâu xa trong chính căn tính văn hóa của dân tộc này.
