Tiếng Việt
Sống và làm việc tại công trường Đền thờ Thánh Gia ở Barcelona từ năm 1978, nhà điêu khắc người Nhật Bản Etsuro Sotoo không chỉ góp phần tạo nên hàng trăm tác phẩm nghệ thuật của công trình nổi tiếng thế giới này, mà còn tìm thấy đức tin Kitô giáo ngay giữa những khối đá mình đục đẽo mỗi ngày. Chính ông là người thiết kế phần nội thất của tháp Chúa Giêsu Kitô, công trình sẽ được Đức Thánh Cha Lêô XIV khánh thành trong chuyến viếng thăm Tây Ban Nha. Đối với ông, Đền thờ Thánh Gia không đơn thuần là một công trình kiến trúc, nhưng là “một lời cầu nguyện đang vươn lên trời cao”.
“Một lời cầu nguyện đang vươn lên”
“Đền thờ Thánh Gia không chỉ là một công trình đang xây dựng: đó là một lời cầu nguyện đang được cất lên, một bài ca tôn vinh sự cao cả của Thiên Chúa và phẩm giá cao quý của tinh thần con người.”
Nhà điêu khắc Etsuro Sotoo dừng lại một chút rồi nói tiếp:
“Và tôi biết rằng nơi đây tôi sẽ luôn tìm thấy một mái nhà, một lý do để tiếp tục tiến bước và một mục đích làm đầy trái tim mình.”
Gần nửa thế kỷ qua, người nghệ sĩ sinh tại Kyoto đã gắn bó trọn vẹn cuộc đời với công trường xây dựng Đền thờ Thánh Gia tại Barcelona.
Không chỉ vì đây là công trình nghệ thuật lớn nhất đời ông, mà còn vì chính nơi này đã làm thay đổi cuộc đời ông.
Năm 1978, khi còn là một giảng viên mỹ thuật trẻ vừa từ Nhật Bản đến Tây Ban Nha, Sotoo bị cuốn hút bởi những giàn giáo và những phần công trình còn dang dở đang hé lộ tầm nhìn phi thường của kiến trúc sư Antoni Gaudí.
Chính giây phút ấy đã khiến ông quyết định ở lại Barcelona để góp phần thực hiện giấc mơ còn dang dở của người được nhiều người gọi là “kiến trúc sư của Thiên Chúa”.
Cuộc gặp gỡ dẫn đến đức tin
Ông chia sẻ:
“Đền thờ Thánh Gia là nơi duy nhất trên thế giới mà tôi cảm thấy mình có thể tìm thấy điều mình đang tìm kiếm.”
Theo ông, Gaudí là người duy nhất từng đặt ra những câu hỏi giống như những câu hỏi đang thôi thúc tâm hồn mình.
“Điểm khác biệt là ông ấy đã tìm được câu trả lời trước tôi. Khi hiểu điều đó, tôi tự nhủ rằng tiếp tục công trình của ông thật sự là điều đáng để dấn thân.”
Nhưng Đền thờ Thánh Gia không chỉ giúp ông tìm thấy ý nghĩa cuộc đời.
Nơi đây còn đưa ông đến với Tin Mừng và đức tin Kitô giáo.
Ông giải thích:
“Tôi luôn nói rằng: nếu muốn thực hiện một công trình vĩ đại, bạn phải đứng ở nơi người thầy đang đứng. Nếu không, bạn sẽ không thể nhìn thấy điều người thầy nhìn thấy.”
Theo Sotoo, đứng ở vị trí của Gaudí đồng nghĩa với việc bước vào thế giới đức tin mà vị kiến trúc sư này đã sống.
Và chính trong hành trình ấy, ông đã tìm thấy Thiên Chúa.
“Tôi đã tìm thấy Thiên Chúa trong những khối đá mà mình chạm khắc cho Đền thờ Thánh Gia.”
Ông nhắc lại lời của Johann Wolfgang von Goethe:
“Nếu thật sự hiểu văn hóa và nghệ thuật, người ta sẽ đến với Thiên Chúa.”
Rồi ông kết luận:
“Vẻ đẹp không có linh hồn thì không phải là nghệ thuật.”
Hơn 500 tác phẩm điêu khắc mang dấu ấn của ông
Ngày nay, hơn 500 tác phẩm điêu khắc trong quần thể đồ sộ của Đền thờ Thánh Gia mang dấu ấn của Sotoo.
Tuy nhiên, điều ông coi trọng không phải số lượng.
“Điều quan trọng là mỗi tác phẩm đều được thực hiện với cùng một sự nghiêm túc, cùng một lòng tận hiến và cùng một sự dấn thân.”
Người đứng đầu nhóm điêu khắc của đền thờ cho biết:
“Trong đá, tôi cũng khám phá ra chính bản thân mình.”
Ông nhắc lại một ý tưởng quen thuộc của Gaudí:
“Chính Đền thờ Thánh Gia đã tạo nên Gaudí.”
Tháp Chúa Giêsu Kitô và chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Lêô XIV
Dấu ấn của Sotoo hiện diện cả trong công trình nổi bật nhất của Đền thờ Thánh Gia: tháp Chúa Giêsu Kitô.
Với chiều cao 172,5 mét, đây là tháp trung tâm của toàn bộ công trình và đã đưa Đền thờ Thánh Gia trở thành ngôi nhà thờ cao nhất thế giới.
Tháp này được bao quanh bởi bốn tháp các Thánh Sử và tháp Đức Trinh Nữ Maria.
Công trình sẽ được Đức Thánh Cha Pope Leo XIV khánh thành trong chuyến tông du Tây Ban Nha.
Sotoo cho biết:
“Tôi là người thiết kế phần nội thất của tháp.”
Đối với ông, sự hiện diện của Đức Thánh Cha là dấu chỉ cho thấy mối liên hệ sâu sắc giữa Đền thờ Thánh Gia và Tòa Thánh.
Ông cũng đặc biệt gắn bó với Pope Benedict XVI, vị giáo hoàng đã chủ sự nghi thức cung hiến Đền thờ Thánh Gia vào năm 2010.
Năm 2024, Sotoo được trao Giải thưởng Ratzinger do Quỹ Benedict XVI trao tặng.
Gaudí: một con người đi trước thời đại
Ngày Đức Thánh Cha Lêô XIV đến Barcelona là ngày 10 tháng 6, đúng dịp kỷ niệm 100 năm ngày qua đời của Antoni Gaudí.
Vị kiến trúc sư được an táng trong hầm mộ của chính ngôi thánh đường mà ông dành phần lớn cuộc đời để xây dựng.
Đức Thánh Cha sẽ đến cầu nguyện trước phần mộ của ông.
Khi được hỏi về Gaudí, Sotoo trả lời:
“Tôi xem ông là một nhân vật mang tính cách mạng trong lịch sử nhân loại.”
Theo ông, Gaudí đã kết hợp khoa học và đời sống thiêng liêng một cách đặc biệt mạnh mẽ.
“Tư tưởng của ông vượt xa lĩnh vực kiến trúc. Đó là một cách suy nghĩ và một cách sống mà tôi cho là thiết yếu cho tương lai của nhân loại.”
Hiện nay, án phong chân phước cho Gaudí đang được tiến hành trong Hội Thánh.
Làm sao hoàn thành Gaudí khi không còn Gaudí?
Nhiều người đặt câu hỏi: làm thế nào có thể hoàn thành công trình của Gaudí khi chính ông đã qua đời từ một thế kỷ trước?
Sotoo trả lời:
“Đó chính là điểm cốt lõi trong di sản của ông.”
Theo ông, không ai có thể tiếp tục công trình của một thiên tài bằng cách bắt chước hoặc lặp lại nguyên xi những gì thiên tài ấy đã làm.
“Điều vĩ đại nơi Gaudí là ông đã dạy chúng ta nhìn xa hơn những gì chính ông tạo ra.”
Ông cho rằng Gaudí đã để lại không chỉ bản thiết kế mà còn là nguồn cảm hứng để các thế hệ tương lai tiếp tục phát triển công trình.
“Tôi đang tiếp tục một công việc mà Gaudí chưa từng tưởng tượng hay thiết kế.”
Thách đố hiện nay, theo ông, là sáng tạo những biểu tượng mới trong khi vẫn trung thành với tinh thần của công trình.
“Và tôi thích nghĩ rằng Đền thờ Thánh Gia cần tiếp tục phát triển.”
Bao giờ Đền thờ Thánh Gia mới hoàn thành?
Mỗi năm, khoảng năm triệu người đến tham quan Đền thờ Thánh Gia, bất chấp công trình vẫn đang tiếp tục được xây dựng.
Khi được hỏi liệu thời đại của những đại thánh đường đã qua chưa, Sotoo mỉm cười:
“Có lẽ ngày nay sân vận động bóng đá mới là nhà thờ chính tòa đích thực.”
Nhưng rồi ông nói thêm rằng điều khiến con người hiện đại bận tâm nhất vẫn là những câu hỏi về tương lai của thế giới và số phận của con người.
“Và nơi mà những câu hỏi ấy thật sự có chỗ đứng vẫn luôn là không gian của phụng tự và cầu nguyện.”
Cuối cùng, khi được hỏi bao giờ Đền thờ Thánh Gia mới có thể được xem là hoàn thành, ông đưa ra một câu trả lời đầy tính biểu tượng:
“Đền thờ Thánh Gia được xây dựng để phục vụ và nâng cao nhân loại. Ngày nào nhân loại đạt tới sự hoàn thiện, ngày đó Đền thờ Thánh Gia sẽ hoàn thành.”
