Giáo dân tại Công đồng Trentô: một sự hiện diện không hề mới trong lịch sử Hội Thánh

Chân dung Melchior Lussy | Nguồn: Phạm vi công cộng (public domain)

Năm 1963, The New York Times đăng trên trang nhất rằng việc Đức Thánh Giáo hoàng Phaolô VI mời một số giáo dân tham dự Công đồng Vatican II là “lần đầu tiên trong lịch sử Hội Thánh Công giáo” giáo dân hiện diện tại một công đồng. Nhận định này nhanh chóng được nhiều cơ quan truyền thông lặp lại, góp phần hình thành một cách nhìn khá phổ biến: Vatican II như mở ra “thời đại của giáo dân”.

Tuy nhiên, khi nhìn lại lịch sử – đặc biệt nơi Công đồng Trentô thế kỷ XVI – bức tranh thực tế lại phong phú hơn nhiều.

Melchior Lussy: một giáo dân giữa công đồng

Năm 1562, ông Melchior Lussy, một binh sĩ kiêm quan chức người Thụy Sĩ, được các bang Công giáo cử đến tham dự Công đồng Trentô. Khi ấy mới 33 tuổi, ông không khỏi băn khoăn về vai trò của mình trong một hội nghị mà ông nghĩ chủ yếu xoay quanh thần học.

Dẫu vậy, với lòng trung thành đối với Hội Thánh và kinh nghiệm phục vụ Toà Thánh trong chiến tranh, ông đã lên đường, vượt qua dãy Alpes trong nhiều ngày để đến Trentô.

Tại đây, ông cùng các đại diện Thụy Sĩ được đón tiếp nồng hậu. Dù không phát biểu nhiều, sự hiện diện của ông vẫn cho thấy: giáo dân không hề đứng ngoài đời sống công đồng như người ta vẫn tưởng.

Những tiếng nói giáo dân từ khắp châu Âu

Không chỉ có Lussy, nhiều giáo dân khác cũng để lại dấu ấn rõ nét trong các khoá họp cuối của công đồng.

Tại Pháp, luật gia kiêm thi sĩ Guy du Faur de Pibrac bảo vệ quyền tự trị của Giáo hội địa phương trước ảnh hưởng từ Rôma, đồng thời bày tỏ lập trường khoan dung hơn đối với người Tin Lành – một vấn đề rất nhạy cảm thời bấy giờ.

Ở Tây Ban Nha, bá tước Claudio Fernández Vigil de Quiñones bênh vực vai trò của vương quyền trong một số lãnh vực Giáo hội, phản ánh truyền thống cải cách đã hình thành trước đó tại quốc gia này.

Trong khi đó, ông Augustin Baumgartner, đại diện Công quốc Bayern, đã lên tiếng về một trong những vấn đề gây tranh luận gay gắt nhất: luật độc thân linh mục. Ông đề nghị nới lỏng kỷ luật này tại những vùng chịu ảnh hưởng Tin Lành, dù cuối cùng công đồng vẫn giữ nguyên lập trường truyền thống.

Một thực tế thường bị bỏ quên

Thực tế, số lượng giáo dân hiện diện tại Công đồng Trentô không hề nhỏ. Bên cạnh khoảng 250 giám mục trong các khoá họp đông nhất, còn có đông đảo các phái đoàn giáo dân, thư ký và đại diện các quốc gia.

Chỉ riêng Bồ Đào Nha đã gửi một phái đoàn khoảng 80 người, phần lớn là giáo dân. Các hoàng đế và quân vương châu Âu – vốn là những giáo dân có ảnh hưởng lớn – cũng trực tiếp tham gia tiến trình công đồng.

Chính Hoàng đế Charles V và Hoàng đế Ferdinand I đã thúc đẩy việc triệu tập và duy trì công đồng, tiếp nối một truyền thống lâu đời từ thời Hoàng đế Constantine, khi quyền lực thế tục góp phần nâng đỡ đời sống Hội Thánh.

Nhìn lại vai trò của giáo dân trong Hội Thánh

Từ thực tế này, có thể thấy sự hiện diện của giáo dân trong các công đồng không phải là điều mới mẻ. Điều mà Công đồng Vatican II mang lại không phải là “lần đầu tiên”, nhưng là cách diễn đạt rõ ràng và ý thức hơn về vai trò của giáo dân trong đời sống Hội Thánh.

Lịch sử cho thấy: dưới nhiều hình thức khác nhau, giáo dân luôn hiện diện và góp phần vào đời sống Hội Thánh, đặc biệt trong những thời điểm mang tính quyết định.

Nhìn nhận điều đó giúp tránh những cách hiểu đơn giản hoá, đồng thời mở ra một cái nhìn quân bình hơn về truyền thống sống động của Hội Thánh qua các thời đại.

https://www.pillarcatholic.com/p/the-laymen-at-the-council-of-trent