Người Công giáo không phải là một “định chế”

Một phân định cần thiết trong ánh sáng đức tin của Hội Thánh

Có những cách diễn đạt, dù xuất phát từ thiện chí bảo vệ Hội Thánh, nhưng lại vô tình làm mờ đi chính bản chất thần học của Hội Thánh. Trường hợp này cũng vậy.

Một câu nói lan truyền trên mạng xã hội, cho rằng:
“Người Công giáo là định chế duy nhất sẽ tồn tại lâu hơn Nhà nước, hội Tam điểm hay các đảng phái chính trị.”

Câu nói nghe mạnh mẽ, dễ gây ấn tượng, nhưng về mặt thần học và giáo huấn Hội Thánh, cách diễn đạt ấy là không chính xác. Vấn đề cốt lõi nằm ở đây:

Người Công giáo không phải là một định chế.
Định chế là Hội Thánh.

1. Hội Thánh – một thực tại thần linh, không thuần túy xã hội

Giáo huấn Công giáo xác quyết rõ ràng rằng Hội Thánh không đơn thuần là một tổ chức nhân loại hay một cộng đồng xã hội được hình thành bởi sự đồng thuận của các tín hữu. Hội Thánh là mầu nhiệm, vừa hữu hình vừa vô hình, vừa nhân loại vừa thần linh.

Công đồng Vaticanô II dạy:

“Hội Thánh, trong Đức Kitô, tựa như một bí tích, nghĩa là dấu chỉ và khí cụ của sự hiệp thông mật thiết với Thiên Chúa và của sự hợp nhất toàn thể nhân loại.”
(Lumen Gentium, số 1)

Vì thế, Hội Thánh không thể bị giản lược thành “chúng ta”, hiểu theo nghĩa tập thể xã hội hay khối cử tri. Hội Thánh hiện hữu trước, vượt trên và không lệ thuộc vào từng thế hệ tín hữu cụ thể.

2. Ý vị diễn giả muốn nói – và điều Giáo Hội luôn dạy

Nếu nghe trọn vẹn phát biểu của vị diễn giả “Người Công giáo là định chế duy nhất sẽ tồn tại lâu hơn Nhà nước, hội Tam điểm hay các đảng phái chính trị.”, có thể nhận ra rằng ngài không hề phủ nhận chân lý này. Ngài nói đến sự trường tồn của Hội Thánh giữa dòng lịch sử nhân loại, vượt lên trên các chế độ chính trị, ý thức hệ hay quyền lực trần thế.

Đó là điều hoàn toàn phù hợp với đức tin Công giáo, bắt nguồn từ chính lời hứa của Đức Kitô:

Còn Thầy, Thầy bảo cho anh biết: anh là Phêrô, nghĩa là Tảng Đá, trên tảng đá này Thầy sẽ xây Hội Thánh của Thầy, và quyền lực tử thần sẽ không thắng nổi. (x. Mt 16,18.)

Suốt hai ngàn năm, các đế quốc hưng rồi suy, các thể chế chính trị đổi thay, nhưng Hội Thánh vẫn tồn tại, không phải nhờ sức mạnh của con người, mà nhờ lòng trung tín của Thiên Chúa.

• Người Công giáo thì qua đi. Giáo hội thì tồn tại.

• Chúng ta chết. Giáo hội tiếp tục.

• Chúng ta sa ngã. Giáo hội vẫn thánh thiện.

3. Nguy cơ thần học của một cách nói sai lệch

Vấn đề nảy sinh khi câu nói bị rút gọn và “làm cho mạnh” để phù hợp với ngôn ngữ mạng xã hội. Khi nói “người Công giáo là một định chế”, vô tình người ta tiếp nhận một lối suy nghĩ mang tính xã hội học hiện đại, trong đó Hội Thánh bị xem như một tổ chức do con người cấu thành, tương tự các thiết chế trần thế khác.

Nhưng Thánh Phaolô khẳng định:

Anh em là thân thể của Đức Kitô, và mỗi người là một bộ phận. ( x.1 Cr 12,27)

Thân thể không phải là tổng số các bộ phận tự ý kết hợp, mà là một thực tại sống động, được hiệp nhất bởi chính Đức Kitô là Đầu. Người Công giáo không sở hữu Hội Thánh; họ được tháp nhập vào Hội Thánh nhờ ân sủng.

Thánh Augustinô diễn tả điều này cách sâu sắc:

“Hội Thánh không phải là những người tự cho mình là công chính, mà là thân thể của Đức Kitô, được quy tụ bởi lòng thương xót của Thiên Chúa.”
(Enarrationes in Psalmos)

4. “Chúng ta là Hội Thánh” – cần được hiểu đúng

Câu nói quen thuộc “Hội Thánh là Dân Thiên Chúa” chỉ đúng khi được hiểu trong ánh sáng thần học. Nó không có nghĩa là Hội Thánh lệ thuộc vào ý kiến đa số hay sự biến đổi của xã hội, nhưng là một dân được Thiên Chúa tuyển chọn và dẫn dắt.

Giáo lý Hội Thánh Công giáo nhấn mạnh:

Hội Thánh thánh thiện không phải vì các phần tử của mình không có tội, nhưng vì được thánh hóa bởi Đức Kitô. (x. GLHTCG, số 823–829)

Người Công giáo thay đổi, có thể yếu đuối, phản bội hay thánh thiện; nhưng Hội Thánh vẫn là Hiền Thê của Đức Kitô, trung thành và bất khả hủy.

5. Hội Thánh tồn tại không nhờ chúng ta, mà nhờ Đức Kitô

Do đó, Hội Thánh sẽ vượt qua mọi nhà nước, mọi ý thức hệ, không phải vì người Công giáo đông đảo hay mạnh mẽ, nhưng vì chính Thiên Chúa là Đấng bảo đảm sự tồn tại ấy.

Thánh Irênê viết:

“Ở đâu có Hội Thánh, ở đó có Thánh Thần Thiên Chúa; và ở đâu có Thánh Thần Thiên Chúa, ở đó có Hội Thánh và mọi ân sủng.”
(Adversus Haereses, III, 24,1)

Kết luận

Người Công giáo không phải là một định chế.
Chúng ta là những người lữ hành, mong manh và giới hạn.

Nhưng chúng ta thuộc về một Hội Thánh:
– do Đức Kitô thiết lập,
– được Chúa Thánh Thần hướng dẫn,
– và sẽ tồn tại cho đến tận thế.

Chính vì thế, điều đúng đắn không phải là làm cho Hội Thánh giống các định chế trần thế, nhưng là giữ cho ngôn ngữ đức tin luôn trung thành với mầu nhiệm mà Hội Thánh là.

Đức Giêsu Kitô vẫn là một, hôm qua cũng như hôm nay và cho đến muôn đời. (x. Dt 13,8)

 https://infovaticana.com/2026/01/14/los-catolicos-no-somos-una-institucion/