Trường Công giáo đầu tiên trên thế giới là trường nào?

Philip Kosloski

Các trường Công giáo là một định chế đã được thiết lập vững chắc, hiện diện tại hầu như mọi quốc gia trên thế giới. Nhiều trường đã tồn tại hàng trăm năm, và một số thậm chí tự hào có lịch sử hơn một ngàn năm.

Điều này dẫn đến một câu hỏi thú vị:
Trường Công giáo đầu tiên trong lịch sử là trường nào?

Cũng như nhiều vấn đề khác, câu trả lời tùy thuộc vào cách chúng ta định nghĩa chữ “trường học.”

Chính Đức Giêsu đã khai mở “ngôi trường” đầu tiên

Có thể nói rằng Đức Giêsu Kitô chính là Đấng đầu tiên khai sinh một trường học Công giáo.
Theo định nghĩa rộng nhất của từ school trong từ điển Merriam-Webster, đó là:

“một tổ chức cung cấp sự giảng dạy.”

Theo nghĩa này, Đức Giêsu đã quy tụ quanh Người một nhóm môn đệ, những người được Người trực tiếp dạy dỗ về các chân lý nền tảng của đức tin.
Người là Thầy, còn những ai theo Người là học trò.

Các môn đệ thậm chí còn gọi Người là:

“Thưa Thầy nhân lành”
và đặt cho Người nhiều câu hỏi về cốt lõi của đức tin mà Người loan báo
(x. Lc 18,18–20).

Theo nghĩa sâu xa này, “trường học” đầu tiên của Giáo hội chính là cộng đoàn môn đệ quy tụ quanh Đức Kitô.

Các trường học trong Giáo hội sơ khai

Sau cái chết và sự Phục Sinh của Đức Giêsu, các Tông đồ đã nghiêm túc thực thi lệnh truyền của Người:

“Anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ”
(Mt 28,19).

Họ tiếp tục giảng dạy và huấn luyện những người đón nhận Tin Mừng.
Trong nhiều trường hợp, điều này bao gồm việc tổ chức các nhóm học hỏi có hệ thống, nhất là trong bối cảnh xã hội thời đó đã có rất nhiều trường phái ngoại giáo.

Theo Từ điển Bách khoa Công giáo, các trường giáo lý (catechetical schools):

“phát triển mạnh vào khoảng giữa thế kỷ II Kitô giáo. Chúng xuất hiện từ sự đối đầu giữa Kitô giáo và triết học ngoại giáo, và vì thế trở thành những học viện đào tạo trình độ cao…
Ngay từ rất sớm đã có các trường gắn liền với nhà của các Giám mục (trường giám mục), nơi đào tạo giáo sĩ.
Trong một số trường hợp, như trường giáo lý của Protogenes tại Edessa (khoảng năm 180), không chỉ các môn học cao cấp mà cả những kiến thức sơ cấp cũng được giảng dạy.”

Theo thời gian, các trường này ngày càng nhiều hơn.
Công đồng Vaison (năm 529) đã truyền cho các linh mục tại xứ Gaule:

“đón nhận các thiếu niên vào nhà mình và dạy họ đọc Thánh Vịnh, Thánh Kinh, và giáo huấn Luật của Thiên Chúa.”

Các trường đan viện và đại học Công giáo

Về sau, các trường đan viện được hình thành, tại nhiều nơi do Dòng Biển Đức đảm trách, trở thành trung tâm bảo tồn tri thức, đức tin và văn hóa Kitô giáo.

Trong số những đại học Công giáo đầu tiên, có thể kể đến:

• Đại học Bologna (1088),

• Đại học Paris (khoảng 1150).

Từ các trung tâm học thuật này, mô hình trường Công giáo tiếp tục lan rộng và phát triển trên khắp châu Âu và thế giới.

Nguồn mạch đích thực của mọi trường Công giáo

Theo dòng lịch sử, các trường Công giáo ngày càng được thể chế hóa và tổ chức chặt chẽ hơn.
Tuy nhiên, cần luôn ghi nhớ rằng:

Đức Giêsu Kitô vẫn là nguồn mạch đích thực của mọi nền giáo dục Công giáo.

Nếu chúng ta muốn hiểu thế nào là một trường Công giáo đúng nghĩa, thì điều cần thiết là:

ngồi dưới chân Người, lắng nghe Lời Người, và học nơi gương mẫu của Người.

Bởi lẽ, mọi giáo dục Công giáo không chỉ nhằm truyền đạt tri thức, mà trước hết là đào luyện con người trong chân lý, tình yêu và sự sống của Đức Kitô.