Về hiện tượng “nữ tính hóa” nơi hàng giáo sĩ

Miguel Escrivá | 06.01.2026

Bàn đến hiện tượng “nữ tính hóa” trong hàng giáo sĩ, trước hết phải nhìn nhận rằng chính cách đặt vấn đề đã đầy khó khăn, cả về mặt luân lý lẫn cách truyền đạt. Đây không phải là một chủ đề dễ nói. Cuốn sách Nosotros (Homo Legens) của linh mục Gómez Mir giúp người đọc mở mắt và có được những công cụ bình tĩnh, chín chắn để quay lại một vấn đề đã bị gác sang bên suốt thời gian dài, vì quá nhạy cảm, vì “khó nói”. Trong bối cảnh hôm nay – khi nhiều điều từng bị xem là cấm kỵ đang được đem ra mổ xẻ – câu hỏi về những linh mục mang nhiều nét nữ tính, hay như cách nói hình ảnh là “con voi trong phòng thánh”, lại được nhắc tới, có lẽ là muộn màng.

Trong văn hóa hiện đại, bất cứ nhận định phê phán nào về nét nữ tính nơi người nam cũng rất dễ bị hiểu là xúc phạm, thiếu cảm thông, hoặc là biểu hiện của một quan niệm lệch lạc về nam tính. Cách phản ứng này không hoàn toàn vô lý. Trong lịch sử, những người đàn ông mang nét nữ tính từng nhiều lần bị chế giễu, khinh rẻ, thậm chí bị đối xử tàn nhẫn, và không ít trường hợp, đó là cái cớ cho những sỉ nhục rất bất công. Vì vậy, mọi suy tư nghiêm túc đều phải bắt đầu từ một khẳng định rõ ràng: người nam có nét nữ tính – dù là linh mục hay không – vẫn có thể là người tốt, đáng kính, có đời sống đạo đức sâu sắc, thậm chí có thể trở thành chứng nhân đích thực của đức ái Kitô giáo và của sự thánh thiện.

Chính vì tôn trọng con người cụ thể, vấn đề này không nên được đặt trên bình diện phán xét luân lý hay tâm lý cá nhân, mà cần được nhìn dưới góc độ Giáo Hội và mục vụ. Ở đây không phải là xét xem ai tốt hay xấu, ai xứng đáng hay không xứng đáng, mà là đặt câu hỏi: trong đời sống thường ngày của Giáo Hội, hình ảnh linh mục nào đang thực sự được đề cao? Và hình ảnh ấy ảnh hưởng ra sao – trong trung hạn và dài hạn – đến việc nảy sinh và nuôi dưỡng các ơn gọi? Bởi vì linh mục, nhất là linh mục triều, không chỉ là người cử hành các bí tích hôm nay, mà còn là hình mẫu sống động, âm thầm tác động đến trẻ em, thiếu niên và người trẻ, khi họ bắt đầu – dù chưa rõ ràng – tự hỏi: “Liệu đây có phải là con đường dành cho mình không?”

Từ góc nhìn ấy, khó có thể phủ nhận rằng phong thái cá nhân của linh mục – từ cách nói chuyện, cử chỉ, cách cử hành phụng vụ cho đến lối sống mục vụ – có sức ảnh hưởng giáo dục rất lớn, vượt xa những bài giảng trên tòa giảng. Linh mục không chỉ dạy bằng lời; ngài còn “dạy” bằng chính con người mình: một cách làm người nam đã được thánh hiến, một kiểu sống quyền bính, tình phụ tử thiêng liêng và sự hiến thân. Vì thế, hình ảnh linh mục tự nó mang sức hút – không hề trung tính – và tự nhiên sẽ lôi cuốn những ai cảm thấy mình phù hợp với kiểu mẫu ấy.

Khi kiểu mẫu đang chiếm ưu thế bị cảm nhận là mềm yếu, quá nữ tính, thiên về cảm xúc non nớt, hoặc quá “bình dân hóa” theo chiều ngang, thì hậu quả đối với ơn gọi gần như có thể đoán trước. Không phải vì ác ý, mà do một quy luật rất tự nhiên: mô hình nào sẽ thu hút những người thấy mình giống với mô hình đó. Dần dần, một vòng lặp hình thành, trong đó hình ảnh linh mục mang tính nữ hóa tự tái tạo chính mình và ngày càng chiếm ưu thế. Đây không nhất thiết là một âm mưu, cũng không phải là một vấn đề đạo đức cá nhân, mà là hệ quả của sự bắt chước và đồng cảm. Vấn đề nảy sinh khi vòng lặp này trở nên gần như độc tôn, khiến những người nam mang nét nam tính khác khó còn thấy đời linh mục là một con đường khả thi và đáng khao khát.

Một yếu tố quan trọng góp phần vào tình trạng này là một kiểu phụng vụ và mục vụ nhất định, nơi việc cử hành dần mất đi chiều kích linh thánh, biểu tượng và siêu việt, để trở thành giống như một buổi sinh hoạt, một lớp học, hay một cuộc họp xoay quanh cá tính của linh mục chủ sự. Khi cái “tôi” của linh mục bộc lộ quá nhiều qua cử chỉ, lời bình, giọng điệu cảm xúc, nhằm tạo sự thân thiện, gần gũi hay dễ mến, thì phụng vụ không còn là nơi người nam trẻ cảm thấy mình được mời gọi bước vào điều gì đó lớn hơn bản thân, đòi hỏi hy sinh và trưởng thành. Trong một bầu khí phụng vụ lỏng lẻo, cảm tính, đôi khi ngây ngô – hoặc chỉ xoay quanh một nhóm quen thuộc – không có gì lạ khi nhiều thiếu niên cảm thấy đời linh mục xa lạ, thậm chí không phù hợp với căn tính nam giới của họ.

Từ đây, ta có thể hiểu rõ hơn một nhận định nghe qua có vẻ gai góc, nhưng thực ra rất thực tế: không phải người tốt, người đạo đức hay người đáng quý nào cũng được gọi làm linh mục, nhất là linh mục giáo xứ. Không phải vì họ kém giá trị, mà vì linh mục, ngoài vai trò thừa tác viên các bí tích, còn là người mở đường cho các ơn gọi tương lai. Trong vai trò ấy, cách sống và phong thái của linh mục không phải là điều phụ. Cũng như trong lịch sử, Giáo Hội đã từng khôn ngoan phân định để loại trừ một số kiểu mẫu vì lý do mục vụ, thì ở đây, vấn đề không nằm ở phẩm giá con người, mà ở sự phù hợp với hình ảnh linh mục mà Giáo Hội muốn trao lại cho thế hệ sau.

Linh mục không phải là người khuấy động phong trào, cũng không phải là chuyên viên trị liệu cảm xúc. Ngài là mục tử của các linh hồn đang chiến đấu. Công việc hằng ngày của ngài là lắng nghe những đổ nát của con người mà không tô hồng sự thật; là sửa dạy khi cần, dù gây đau đớn; là nâng đỡ những con người vỡ vụn; là nói về tội lỗi mà không né tránh; và là giữ cho niềm hy vọng nên thánh không bị dập tắt giữa một thế giới dễ rơi vào hoài nghi. Để sống như thế suốt nhiều năm, không gãy gục, không thỏa hiệp với sai lầm, cần có sức mạnh nội tâm, có bản lĩnh, có sự vững vàng của người nam.

Nhận ra điều này không có nghĩa là coi thường những người mang nét nữ tính hay những ai mang khuynh hướng đồng tính sâu xa. Trái lại, đó là thái độ nghiêm túc trước trách nhiệm của Giáo Hội trong việc bảo vệ sự lành mạnh của thừa tác vụ. Giữa một cuộc khủng hoảng ơn gọi sâu sắc, có lẽ câu hỏi khó chịu nhưng cần thiết nhất là: mẫu hình linh mục hôm nay có thực sự mở ra cánh cửa cho những người nam vững vàng cảm thấy được Thiên Chúa mời gọi hay không? Hay nhiều chủng viện đã vô tình trở nên khép kín, chỉ vì thói quen văn hóa và mục vụ kéo dài?

https://infovaticana.com/2026/01/06/sobre-el-clero-afeminado/