Những thách đố và ân phúc tại giáo xứ Công giáo ở cực Bắc địa cầu

Katarzyna Matusz-Braniecka –27/12/2025 (Aleteia)

Một linh mục người Ba Lan chia sẻ vẻ đẹp của sứ vụ mục tử tại Na Uy — một quốc gia nơi người Công giáo chỉ chiếm một thiểu số nhỏ nhưng đa dạng, và nơi thời tiết có thể trở thành một thử thách thực sự.
“Đối với tôi, từ đồng nghĩa với cầu nguyện chính là sự hiện diện.”

Cha Rafał Ochojski, MSF, nhà truyền giáo người Ba Lan thuộc Dòng Thánh Gia, đã phục vụ tại Na Uy suốt sáu năm qua. Hiện nay, ngài là cha xứ giáo xứ Thánh Micae Tổng Lãnh Thiên Thần ở Hammerfest — giáo xứ Công giáo ở vị trí cực Bắc nhất trên thế giới.

Trước đó, như chính ngài nhấn mạnh, ngài từng là một linh mục đặc trách giới trẻ đầy mãn nguyện; và trước nữa, là phó xứ hạnh phúc tại giáo xứ Đức Maria Hồn Xác Lên Trời ở Złotów, Ba Lan.

“Anh sống một mình, xa xôi, tối tăm và lạnh giá, lại ít người… Tại sao anh lại chọn Na Uy?” — bạn bè hỏi ngài.
Ngài trả lời:

“Hai mươi năm trước, tôi đến Na Uy với tư cách là phó tế. Cha Wojciech (cha xứ lúc bấy giờ) và tôi đã đi 200 km để cử hành Thánh lễ, với chỉ bốn người tham dự. Tôi hỏi: ‘Luôn như thế này sao?’ — ‘Vâng, luôn là như vậy.’ Và chính điều đó… đã cuốn hút tôi.”

Tìm kiếm Thiên Chúa

Aleteia: Ở Na Uy có nhiều người Công giáo không?

Lm. Rafał Ochojski:
Mục vụ ở miền bắc Na Uy không dựa trên thống kê, mà dựa trên từng con người cụ thể. Chúng tôi không tính giáo dân bằng phần trăm, vì tôi có thể đếm họ bằng tay (cười). Mỗi người mới đều được nhận ra. Tôi cảm nghiệm rất sâu sắc các dụ ngôn Tin Mừng về con chiên lạc và đồng bạc bị mất.

Hơn nữa, Na Uy là một quốc gia Tin Lành, và có một hiện tượng ít được biết đến ở Ba Lan: sự hoán cải từ Tin Lành sang Công giáo. Tôi đã có kinh nghiệm như thế trong giáo xứ mình vào tháng Sáu năm ngoái — thật cảm động.

Con người tìm kiếm Thiên Chúa thế nào?

Lm. Ochojski:
Tôi thường lặp lại trong các bài giảng rằng: Thiên Chúa luôn ở gần bạn, dù bạn có ở xa Ngài đến đâu. Làm sao con người tìm kiếm Ngài? Có lẽ không có một câu trả lời đơn giản, vì mỗi người chúng ta đều khác nhau, với những kinh nghiệm sống và hoàn cảnh khác nhau — và chính trong những hoàn cảnh ấy, Thiên Chúa đến với chúng ta.

Người ta có thể tìm kiếm Ngài trong các bí tích, vì Ngài hiện diện ở đó; cũng có thể tìm kiếm Ngài trong những tình huống của đời sống thường ngày, vì Ngài hoạt động qua chúng theo nhiều cách.

Tôi khuyến khích mọi người buổi sáng hãy dâng một lời cầu nguyện ngắn:
“Lạy Chúa Giêsu, hôm nay Chúa đang ẩn mình ở đâu? Trong hoàn cảnh nào? Trong con người nào? Trong biến cố nào?”
Hãy xin có được một trực giác như thám tử, biết đọc lại ngày sống và tự hỏi: “Hôm nay Thiên Chúa ở đâu?” — để nhận ra Ngài cả trong những biến cố lớn lao lẫn trong những điều rất nhỏ bé.

Sức hút thiêng liêng của thiên nhiên

Aleteia: Vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ của Na Uy giúp ích thế nào cho đời sống thiêng liêng?

Lm. Ochojski:
Tôi không nghĩ rằng Thiên Chúa đã vô tình gõ lên “bàn phím thần linh” và vẻ đẹp này xuất hiện ngẫu nhiên (cười). Không phải là tình cờ!
Đối với tôi, sự kết hợp giữa yếu tố thiêng liêng, bí tích, nhân bản và thiên nhiên thật hài hòa.

Khi thời tiết còn tương đối ấm và chưa có tuyết thì thật dễ chịu. Có một buổi sáng quang mây tuyệt đẹp. Sau nhà xứ có một ngọn núi, nên mặt trời chưa lộ ra, nhưng ánh sáng đã tràn tới. Tôi mệt sau chuyến đi dài 800 km, nhưng vẫn đi mở cửa nhà thờ, mang theo xe đạp và sách Kinh Phụng Vụ, rồi lên đường.

Đó chính là sức hút thiêng liêng của thiên nhiên. Với tôi, đó là một kinh nghiệm về ân sủng của Thiên Chúa. Chỉ trong vài giây, dù mệt mỏi, tôi vẫn có thể đứng dậy, đạp xe và tiếp tục.

Những thách đố mùa đông

Aleteia: Còn mùa đông thì sao?

Lm. Ochojski:
Mùa đông và đêm địa cực là một thử thách của đức tin. Thật sự rất khó. Tôi từng thấy những đống tuyết cao đến thắt lưng thời thơ ấu, nhưng điều đó chẳng là gì so với mùa đông nơi đây. Khí hậu của đêm địa cực đòi hỏi nhiều cả về thể chất; bạn phải điều chỉnh chế độ ăn để duy trì sức khỏe.

Giáo xứ chúng tôi có bãi đậu xe và nhà để xe cho thuê. Vì thế, mỗi sáng mùa đông, tôi dành hai giờ để dọn tuyết; đôi khi buổi tối cũng vậy, tùy lượng tuyết rơi. Công việc nặng nhọc, nhưng tôi tự nhủ đó là luyện tập thể lực. Có lúc tôi đã tự mình dọn hơn 14 km tuyết.

Ở đây, dọn tuyết không chỉ là xúc tuyết: phải chở tuyết đi bằng xe cút kít, vì chúng tôi ở trung tâm thành phố.

Những khó khăn khác của sứ vụ

Lm. Ochojski:
Cử hành Thánh lễ ở những nơi xa xôi là một thách đố, vì nhiều khi không thể đến được. Có một ứng dụng giao thông báo đường mở hay đóng, và đôi lúc tôi buộc phải hủy Thánh lễ.

Tháng Tư vừa qua, tôi lái xe đi cử hành một lễ Rửa tội. Bão tuyết khắp nơi. Tôi đi qua vùng núi, nơi xe ủi chưa kịp dọn. Trên đường có nửa mét tuyết mới, và tôi chỉ thấy những cọc tiêu nhô lên. Phải nhớ lái xe giữa các cọc ấy. Đêm tối, tuyết, cọc tiêu, đường dài — không biết mình đang vào hay ra khỏi đường. Thật kiệt sức.

Hiệp nhất trong đa dạng

Aleteia: Điều gì làm cha ngạc nhiên ở Na Uy?

Lm. Ochojski:
Sự đa dạng của Hội Thánh. Trong giáo xứ tôi có gần 50 quốc tịch, và ít nhất hơn mười quốc tịch tham dự Thánh lễ Chúa nhật. Ở đây, tôi cảm nghiệm tính công giáo (phổ quát) của Hội Thánh một cách sống động.

Dù khác biệt văn hóa, kinh nghiệm và não trạng, nhưng trong Thánh lễ, chúng tôi hiệp nhất: cùng nhìn lên bàn thờ, cùng cảm nhận, cùng lắng nghe những lời cầu nguyện giống nhau — như trong mọi nhà thờ Công giáo trên toàn thế giới. Điều ấy thật phong phú và nâng đỡ.

Nét đặc trưng của Hội Thánh tại Na Uy

Lm. Ochojski:
Ở đây ít người, nên chúng tôi biết nhau bằng tên. Tôi biết tình trạng của từng người. Mục vụ giống như “vẫy tay chào mọi người”. Tôi uống cà phê bên cửa sổ; khi thấy ai quen đi ngang, tôi gõ kính và vẫy tay. Nhiều khi đó là một mục sư Tin Lành. Vợ ông là người Công giáo và thường dự lễ Chúa nhật. Những cử chỉ đơn sơ ấy kết nối con người trong đời sống hằng ngày.

Cầu nguyện không chỉ là xin

Aleteia: Cha nói rằng mình đang học “lời cầu nguyện của sự hiện hữu”?

Lm. Ochojski:
Đối với tôi, từ đồng nghĩa với cầu nguyện là sự hiện diện: thinh lặng, chiêm niệm và lắng nghe. Tin Mừng cho thấy: khi người ta đến với Chúa Giêsu, họ đến để nghe Người, và hệ quả là được chữa lành. Còn chúng ta thường đến với một danh sách những điều xin.

Trong tiếng Na Uy, từ “pray” cũng có nghĩa là “xin”, nên dễ tạo ấn tượng rằng cầu nguyện chỉ là xin điều gì đó. Khi còn nhỏ, tôi cũng cầu nguyện như thế. Hôm nay, tôi chọn cầu nguyện ngợi khen, hiện diện và chầu thờ.

Thiên Chúa nói về điều gì?

Lm. Ochojski:
Luôn là những điều quan trọng. Ngài không nói chuyện vô nghĩa. Mỗi ngày, Ngài nói khác nhau, với mỗi người theo cách khác nhau. Ngài nói: “Con quan trọng đối với Ta; Ta đã không chết trên thập giá cho những người không quan trọng.”

Sứ điệp phổ quát của Thiên Chúa dành cho con người là tình yêu của Ngài, được tỏ lộ bằng nhiều cách.
Khi còn ở Ba Lan, trong một kỳ tĩnh tâm, tôi nói rằng: ngày bạn được thụ thai là ngày Thiên Chúa quyết định rằng thế giới không thể tồn tại nếu thiếu bạn. Bản gốc nói “ngày bạn được sinh ra”, nhưng tôi tin rằng điều ấy đã xảy ra sớm hơn nhiều.

Lòng biết ơn đối với ân sủng

Aleteia: Cha biết ơn điều gì?

Lm. Ochojski:
Tôi có hai “kho tàng” biết ơn:
một là tổng quát — cho sự sống, thiên chức linh mục, ơn gọi và những người thân yêu;
hai là hằng ngày — biết ơn vì đã hoàn thành được một việc nào đó.

Lòng biết ơn sinh ra quảng đại, như một người anh em dòng nhắc tôi. Càng biết ơn, tôi càng thấm đẫm sự hiện diện của Thiên Chúa.

Có nhiều lúc, theo cái nhìn nhân loại, tôi biết mình không thể tự xoay xở. Với tôi, định nghĩa của ân sủng là: mỗi khi tôi làm được một điều sinh hoa trái tốt lành, vượt quá khả năng, ước muốn và khuynh hướng tự nhiên của mình, thì đó chính là bằng chứng ân sủng Thiên Chúa đang hoạt động.

Những điều “phi thường” xảy ra

Aleteia: Và rồi có những điều đặc biệt xảy ra?

Lm. Ochojski:
Một lần sau Thánh lễ chiều, tôi nghĩ: “Sẽ thật đẹp nếu đặt một tượng Đức Mẹ trước nhà thờ.” Rồi lập tức nghĩ tiếp: “Nhưng làm sao đây?” Tôi học xây dựng, nhưng là đường sá và cầu cống, không phải bệ tượng! Tôi tự nhủ: “Nếu đó là gợi hứng của Thiên Chúa, thì mọi sự sẽ ổn.”

Tôi nói với những người hàng xóm Ba Lan về ý tưởng ấy: tượng sẽ bằng nhựa tổng hợp, không quá nặng và không quá đắt. Họ bảo đang chuẩn bị về Ba Lan nghỉ hè và có thể mang tượng về.

Tôi chia sẻ với một gia đình khác về bệ tượng; người cha trong gia đình ấy nói sẽ tự tay xây dựng.
Chúng tôi dựng bệ, đặt tượng, rồi tôi nghĩ cần có đèn chiếu sáng — và ngay lập tức có người trong giáo xứ nhận làm.

Làm sao không cảm nhận được sự quan phòng? Làm sao không nhận ra sự hiện diện của Ngài nơi đây?