Giáng Sinh tại Campuchia, giữa tiếng ồn của chiến tranh và khát vọng hòa bình
Alessandra De Poli
Những cử hành Giáng Sinh giản dị để bày tỏ sự liên đới với các binh sĩ ngoài mặt trận và những người phải di tản; đồng thời là những hoạt động đón tiếp, bác ái và các lời kêu gọi ngừng bắn. Cha Franco Legnani, nhà truyền giáo Dòng PIME tại Phủ doãn Tông tòa Battambang, chia sẻ về lễ Giáng Sinh của các Kitô hữu Campuchia, những người lại một lần nữa bị cuốn vào chiến tranh với Thái Lan.
“Những hệ lụy của chiến tranh chạm đến mọi người. Các cụ già nói: chúng ta đã quay trở lại thời Khmer Đỏ. Xin Chúa ban cho chúng con bình an của Người.”
Battambang (AsiaNews) – Trong những ngày áp lễ Giáng Sinh, tại nhiều gia đình ở Campuchia, người ta không bàn chuyện cử hành, trang hoàng hay quà tặng, mà là chuyện chiến tranh. “Người dân đang sống trong sợ hãi,” cha Franco Legnani, nhà truyền giáo Dòng PIME, hiện diện tại Campuchia từ năm 1994, chia sẻ. Hiện nay, ngài là cha xứ coi sóc các giáo xứ thuộc tỉnh Kampong Thom: Kampong Roteh, Maniev, Preik Sboy và Kampong Ko, trong Phủ doãn Tông tòa Battambang. Tại một vùng đất vẫn còn mang nhiều vết sẹo của các cuộc xung đột trong quá khứ, từ ngày 8/12, Thái Lan và Campuchia đã tái diễn các cuộc giao tranh dọc theo khu vực biên giới đang tranh chấp, khiến hàng chục người thiệt mạng và khoảng một triệu người phải di tản ở cả hai phía biên giới.
“Chỉ vài ngày trước đây, tại một ngôi nhà phía sau nhà thờ Kampong Roteh, người ta đã cử hành tang lễ cho một người lính khoảng bốn mươi tuổi, tử trận ngoài mặt trận, mà tôi quen biết,” cha Legnani kể. “Anh ấy để lại người vợ và các con. Trong nghi thức tang lễ Phật giáo, ngay cả phu nhân của Thủ tướng đương nhiệm cũng hiện diện. Dù chúng tôi ở xa biên giới, nhưng cuộc xung đột này đang cuốn cả đất nước vào vòng xoáy của nó. Những câu chuyện được kể tại các giáo xứ khiến chiến tranh trở nên rất cụ thể, ngay cả đối với chúng tôi đang sống ở miền trung Campuchia.”
Năm nay sẽ không có những lễ mừng Giáng Sinh rầm rộ: “Chính phủ đã yêu cầu tiết chế các cuộc vui: không karaoke, không khiêu vũ, để chia sẻ nỗi đau với những người đang ở tuyến đầu,” vị linh mục 67 tuổi, quê ở Saronno, tiếp tục. “Bầu khí chung là nỗi sợ hãi. Một số người cao tuổi nói rằng cảm giác như quay trở lại thời Khmer Đỏ từ miền Bắc tràn xuống.” Đó là ám chỉ phong trào cộng sản do nhà độc tài Pol Pot lãnh đạo, lực lượng đã nắm quyền tại Campuchia năm 1975 sau nhiều năm nội chiến, và cai trị đất nước cho đến năm 1979, thiết lập một trong những chế độ tàn bạo và đẫm máu nhất của thế kỷ XX.
Từ tháng Sáu, khi các cuộc đụng độ đầu tiên bùng phát, bi kịch của những người di tản và các lao động Campuchia bị trục xuất khỏi Thái Lan vẫn tiếp diễn. “Vài tuần trước, tôi gặp một phụ nữ trong nhà đang có khoảng mười đứa trẻ,” cha Legnani kể. “Bà nói đó là các cháu của mình, chạy trốn khỏi vùng biên giới vì chiến tranh, trong khi cha mẹ các em đã quay trở lại những khu vực giao tranh.” Hơn 900 trường học và cơ sở hoạt động đã phải đóng cửa: “Chẳng hạn, một cậu học sinh đang theo học tại một trường do Dòng Tên điều hành ở Svay Sisophon đã phải trở về vì trường đóng cửa, do bom rơi gần đó, và giờ em phải học trực tuyến.”
“Nhiều gia đình đã vay mượn tiền, trông cậy vào nguồn thu từ thân nhân làm việc tại Thái Lan. Suốt nhiều tháng qua, các dòng tiền này đã bị cắt đứt, và giờ đây chỉ còn lại các khoản nợ.” Việc hàng ngàn lao động buộc phải hồi hương, sau sự đổ vỡ chính trị giữa Bangkok và Phnom Penh, đặc biệt đè nặng lên các vùng nông thôn.
Theo cha Legnani, gốc rễ của cuộc xung đột này nằm sâu trong lịch sử: từ năm 1450, sau sự sụp đổ của đế chế Angkor, Campuchia đã trở thành mảnh đất tranh giành của hai láng giềng hùng mạnh là Việt Nam và Thái Lan; chỉ đến thời kỳ thuộc địa, các đường biên giới mới được vạch ra rõ ràng. “Những ngày này, tôi đọc lại một bản báo cáo viết năm 1903 của một viên đại úy người Pháp về vấn đề biên giới giữa Xiêm (tên gọi cũ của Thái Lan) và Campuchia. Thật đáng kinh ngạc: bản báo cáo mô tả một phái bộ ngoại giao bị từ chối, những hành động gây hấn, các cáo buộc lẫn nhau, và một Campuchia yếu thế, buộc phải chịu đựng. Các nhân vật có thể thay đổi, nhưng kịch bản thì vẫn vậy.” Từ xưa đến nay, căng thẳng luôn tập trung quanh đền Preah Vihear, nằm ở khu vực biên giới giữa hai quốc gia.
Ngay cả hôm nay, tương quan lực lượng vẫn hết sức chênh lệch. Campuchia không có không quân và rất dễ bị tổn thương về mặt năng lượng. Quốc gia này phụ thuộc vào Lào và Việt Nam về điện năng. Nếu Thái Lan tấn công các đường dây điện hoặc hạ tầng năng lượng dọc biên giới, Campuchia có thể rơi vào cảnh mất điện và mất internet chỉ trong thời gian ngắn. Cũng vì thế, lập trường chính thức của Phnom Penh vẫn là kiềm chế.
“Sáng nay nữa,” cha truyền giáo nhận xét, “Thái Lan đã ném bom một cánh đồng lúa gần Battambang, gieo rắc hoảng loạn trong dân chúng. Điều đó cho thấy Bangkok có khả năng tấn công sâu vào nội địa, tạo ra nỗi sợ hãi.”
Trong khi đó, chủ nghĩa dân tộc đang gia tăng – điều mà cả hai quốc gia đã khai thác ngay từ đầu cuộc chiến. Các đài phát thanh địa phương phát đi những thông điệp tuyên truyền rất trực diện: ‘Chúng ta là nạn nhân, người Thái là kẻ xâm lược.’ Trên áo thun và các phương tiện giao thông xuất hiện những khẩu hiệu yêu nước, trong khi các sản phẩm của Thái Lan, từ xăng dầu đến thực phẩm, bị tẩy chay.
Hệ quả là sự ủng hộ xã hội dành cho chính phủ Campuchia do Thủ tướng Hun Manet lãnh đạo đang gia tăng; tuy nhiên, trên thực tế, cha của ông là Hun Sen, hiện giữ chức Chủ tịch Quốc hội, vẫn là người nắm quyền lực thực sự. Cuộc xung đột càng leo thang sau khi một cuộc điện thoại giữa Hun Sen và cựu Thủ tướng Thái Lan Paetongtarn Shinawatra bị phát tán. Trong đoạn ghi âm, cựu Thủ tướng Thái Lan phàn nàn về quân đội của mình, dẫn đến sự chấm dứt sự nghiệp chính trị. Ngay cả với nhiều quan sát viên quốc tế, vẫn khó hiểu vì sao Hun Sen – người vốn có mối quan hệ rất thân thiết với gia đình Shinawatra – lại công bố cuộc điện thoại đó.
Trung Quốc, sau những nỗ lực hòa giải không thành của Hoa Kỳ và Malaysia, đã đề nghị đóng vai trò trung gian và vẫn là một tác nhân then chốt để đưa tình hình trở lại bình thường. Các ngân hàng Campuchia đang tiếp nhận nguồn vốn Trung Quốc; các cây cầu, con đường, cảng Sihanoukville và căn cứ hải quân Ream đều được Bắc Kinh tài trợ. Khó có thể nghĩ rằng Trung Quốc sẽ để Thái Lan tiếp tục kéo dài tình trạng này quá lâu, bởi họ có quá nhiều lợi ích kinh tế tại đây.
“Trong bối cảnh ấy,” cha Legnani nói, “Giáo hội tại Campuchia đang cố gắng giữ cho những không gian hòa bình luôn rộng mở. Các Giám mục Campuchia đã lên tiếng kêu gọi chính phủ lập tức ngừng bắn. Đức cha Olivier Schmitthaeusler, Đại diện Tông tòa Phnom Penh, đã gặp gỡ Hòa thượng Samdech Preah Maha Areyavong Yon Seng Yeathha, vị lãnh đạo Phật giáo, để cùng suy tư về những việc có thể làm cho hòa bình. Đó là một dấu chỉ mạnh mẽ cho thấy: tại đây, hòa bình được xây dựng cùng nhau.”
Giáng Sinh đến trong bầu khí đau khổ và bất định ấy. Cha Franco và cộng đoàn của ngài vẫn chờ đợi với niềm hy vọng:
“Xin Chúa Hài Nhi mang đến cho chúng con món quà là chính bình an của Người.”
Chưa có Đánh giá/Bình luận nào được đăng.
Hãy trở thành người đầu tiên đóng góp nội dung cho Bài viết này.
